Facebook pixel

Gebruik van houtconstructies in projecten


Voor- en nadelen van houtconstructies

  Hout geeft een specifiek karakter aan een gebouw, en is meestal een bewuste keuze van de architect of de bouwheer. Ten opzichte van staal en beton, moet je bij het ontwerp wel rekening houden met een verlies van
hoogte. Hout heeft bovendien een goede brandweerstand, zonder dat je het moet afschermen. Dat is zeker een voordeel ten opzichte van staal. In zwembaden en andere
corrosieve omgevingen, is hout zeker een te overwegen alternatief.

  De prijs van houtconstructies ligt wel hoger dan die van staal en beton. Toch is dat prijsverschil de afgelopen tien jaar gekrompen, in de eerste plaats omdat de staalprijs de hoogte in geschoten is. Hout is arbeidsintensief op de werf en de invloed van de weersomstandigheden bij de montage, mag niet onderschat worden. Montage in het werkhuis is een alternatief. Het transport wordt dan wel complexer. De verbindingen zijn bij houtconstructie aandachtspunt nummer 1 en dat zowel bij het ontwerp van de verbinding, het maken, de montage als de afscherming. In de woningbouw zijn er wel standaardverbindingen te verkrijgen. Voor grotere projecten is dat nog maar beperkt het geval. Hoe meer houtgebruik ook daar ingang vindt, des te meer zullen er ook voor deze projecten standaardoplossingen ontwikkeld worden.

  Welke houtsoort gebruiken?

  Uiteraard speelt het uitzicht mee bij deze keuze. Maar ook de sterkte die de constructie nodig heeft, bepaalt de houtsoort. En dat is een complexer verhaal dan bij beton en staal. De keuze van de houtsoort wordt bepaald door de veiligheidscoëfficiënt van het hout, de klimaatklasse en de belastingsduurklasse. De stabiliteitsingenieur houdt ook met deze klassen rekening in zijn berekeningen.

  Tabel 1 Aanbevolen partiële factoren γM voormateriaaleigenschappen en weerstanden

Tabel 1

  Tabel 2 Klimaatklasse

Tabel 2

 

Tabel 3 Belastingsduurklassen

 

Tabel 3

 

  Ook de brandveiligheidseisen spelen een rol bij de houtkeuze. Per houtsoort is er een carbonisatiediepte bepaald. Voor den is die bijvoorbeeld 0,7 mm inbranding/minuut. Voor voleiken spanten 0,5 mm/min. Op die manier kan je de materiaaldikte bepalen wanneer je bijvoorbeeld een brandweerstand van 60 minuten nodig hebt. Vergeet hierbij de verbindingen niet mee te tellen en te berekenen. In uitvoering wil dit bijvoorbeeld zeggen dat koppen van bouten afgeschermd moeten worden om de correcte brandweerstand te bekomen.

 

  Verbindingen: de constructie is maar zo sterk als zijn zwakste schakel

 

  Verbindingen zijn hét aandachtspunt bij houtbouw. Verlijmde verbindingen worden doorgaans in het werkhuis gemaakt. Dat is een voordeel omdat deze onder gestandaardiseerde omstandigheden gemaakt worden en geen last hebben van de wisselende weersomstandigheden op de werf. Het transport van dergelijke grote elementen, moet wel mogelijk zijn. Meestal worden verbindingen daarom op de werf gemonteerd. Dat vergt het nodige vakmanschap.

 

  Er bestaan verschillende soorten verbindingen, specifiek voor hout op staal, hout op beton of hout op hout toepassingen. In projecten zijn de meest voorkomende: verlijmde verbindingen, bouten in cirkelverbinding, nagelplaten en klemmen. De laatste tijd zijn ook stiftverbindingen bezig aan een opmars. Het uitzicht van de verbinding doet er uiteraard ook toe. Fabrikanten denken ook zelf nieuwe verbindingen uit. De stabiliteitsingenieur berekent deze, en laat, waar nodig, wijzigingen aanbrengen in het ontwerp. Bij zware verbindingen geeft hij eveneens aan hoe ze moeten uitgevoerd worden en hij controleert dit tijdens de montage op de werf.

 

  Aandachtspunten bij scharnieren

 

  Zeker bij gecombineerde hout/beton- en hout/staal-constructies, moet de aannemer de nodige aandacht besteden aan de scharnieren. Bij houten spanten op betonnen of stalen palen, wordt wel eens vergeten dat de grondverankering zwaarder moet zijn dan bij volledige staal- of betonconstructies. Hoeveel zwaarder? Dat berekent de stabiliteitsingenieur en hij controleert het op de werf

 

  Voorbeeld van een berekend houtproject: de gemeentelijke bibliotheek van Gingelom

 

  Architectenbureau FCS Hasselt ontwierp de bibliotheek van de gemeente Gingelom. Deze werd gebouwd in 2003-2004 en is een combinatie van beton en hout. Lichtinval en materialen waren belangrijk. Daarom koos men voor een licht ogende vakwerkconstructie in het dak. Het gelamineerde multiplexhout van de spanten komt terug in de boekenrekken. De verbindingen in het project zijn. De vakwerken werden deels in het werkhuis in elkaar gezet, deels op de werf, met plaatverbindingen.

 

  De stabiliteitsingenieur berekende de stabiliteit van het volledige project, berekende in detail de vakwerken en de verbindingen en verzorgde daarvoor ook de werkhuistekeningen. Tijdens de montage deed hij regelmatig controle.

 

  Besluit

 

  Houtconstructies zijn zeker het overwegen waard, ook bij grotere projecten en overspanningen. Gedetailleerde stabiliteitsberekeningen en opvolging van een ingenieur van bij het ontwerp tot en met de uitvoering op de werf, is wel nodig. Hout ‘werkt’ immers toch anders dan beton en staal.

 

  Dit artikel werd geschreven door Jos Dreesen en Koen Steenhoudt

Blijf op de hoogte! Schrijf u in voor onze nieuwsbrief.